مصاحبه نشریه ی «اخبار آزادی» (فریدوم نیوز) در انگلستان با جبهه آنارشیستی
۱۹ اسفندماه ۱۴۰۴ (۱۰ مارس ۲۰۲۶)
وقتی آخرین بار با شما مصاحبه کردیم، اعتراضها در ایران به سرعت در حال گسترش و تشدید بودند، اما سرکوب هم در حال افزایش بود. میتوانید توضیح دهید از آن زمان چه اتفاقی افتاده و جمع شما چه فعالیتهایی انجام داده است؟
از زمان مصاحبه قبلی، وضعیت در ایران به شکلی خشونتآمیز و بیسابقه دگرگون شده است. اعتراضات گسترده در شهرهای مختلف با سرکوب شدید مواجه شد. نیروهای امنیتی با استفاده از گلوله جنگی به معترضان حمله کردند؛ هزاران نفر کشته یا زخمی شدند و دهها هزار نفر بازداشت شدند. فضای امنیتی سنگینی بر سراسر کشور حاکم شد. گزارشها و مستنداتی نیز وجود دارد که نشان میدهد در شرایط جنگی کنونی برخی از بازداشتشدگان در مکانهایی که در معرض حملات هوایی قرار دارند نگهداری میشوند و عملاً بهعنوان سپر انسانی استفاده میشوند.
در این میان، پیش از آنکه جنبش بتواند خود را بازسازی کند، تحولی دیگر رخ داد: در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ حملات گسترده نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد و صدها هدف در نقاط مختلف کشور مورد اصابت قرار گرفت. تعدادی از فرماندهان ارشد و چهرههای سیاسی جمهوری اسلامی در این حملات کشته شدند و اکنون کشور در شرایط جنگی قرار دارد. ساختار قدرت جمهوری اسلامی با بحران جدی مواجه شده، اما آینده سیاسی کشور همچنان نامشخص و مورد مناقشه است.
در چنین شرایطی، فعالیت ما بهعنوان آنارشیستها ادامه داشته است. ما تلاش کردهایم با مستندسازی، انتشار بیانیهها، حفظ شبکههای همبستگی بینالمللی و رساندن صدای کارگران، زنان و بخشهای مختلف جامعه به بیرون از کشور، مانع از خاموش شدن این صداها در میان سرکوب و جنگ شویم. در عین حال تمرکز مهمی بر گسترش گفتگو درباره خودسازماندهی و سازمانیابی افقی در محلات، محیطهای کار و دانشگاهها و پیوند دادن این هستهها به شبکههای گستردهتر همبستگی اجتماعی داشتهایم. باور ما این است که بدون چنین پایههای اجتماعی، هر موج اعتراضی در برابر سرکوب دولتی آسیبپذیر خواهد بود.
آیا مردم توانستهاند در برابر سرکوبی که با آن مواجه شدهاند از خود دفاع کنند؟
مردم در بسیاری از موارد تلاش کردهاند به اشکال مختلف از خود دفاع کنند؛ از ایجاد شبکههای همبستگی برای درمان مجروحان و کمک به خانوادههای بازداشتشدگان گرفته تا اشکال گوناگون مقاومت خیابانی. با این حال باید واقعبین بود: دستگاه سرکوب جمهوری اسلامی بسیار گسترده و سازمانیافته است و همین امر دفاع جمعی را دشوار کرده است.
در چنین شرایطی مردم روشهایی مانند پراکندگی سریع در خیابان، سازماندهی ناشناس و حمایت متقابل در محلات را توسعه دادهاند. در برخی مناطق مانند کوردستان و بلوچستان، که سابقه طولانیتری از مقاومت اجتماعی وجود دارد، جوامع محلی توانستهاند در برخی موارد بهتر از خود محافظت کنند. اما در شهرهای بزرگ سرکوب بسیار شدید بوده است.
آسیبپذیرترین گروه همچنان زندانیان سیاسی هستند؛ بهویژه بازداشتشدگان اعتراضات اخیر که در شرایط بسیار خطرناک نگهداری میشوند و خطر احکام سنگین یا حتی اعدام همچنان وجود دارد. تجربه این دوره نشان میدهد که شبکههای همبستگی اجتماعی در سطح محلی میتوانند نقش مهمی در دفاع اجتماعی و ادامه مقاومت ایفا کنند.
وقتی آخرین بار با جبهه آنارشیستها مصاحبه کردیم، دولت ایران اخیراً اینترنت را بهطور کامل قطع کرده بود. از آن زمان، آیا تغییر قابل توجهی در توانایی شما برای ارتباط و دسترسی به اینترنت رخ داده است؟ آیا مردم توانستهاند این محدودیتها را دور بزنند؟
دولت ایران همچنان از قطع یا محدودسازی اینترنت بهعنوان یکی از ابزارهای اصلی سرکوب استفاده میکند. در طول سالهای گذشته، هر بار که اینترنت بهطور گسترده قطع شده، این امر معمولاً با سرکوب خشن و تیراندازی مستقیم به معترضان همراه بوده است.
با آغاز جنگ، قطع اینترنت دوباره به شکل گسترده اعمال شد و میلیونها نفر از ارتباطات آنلاین محروم شدند. حتی پیش از جنگ نیز در جریان اعتراضات اخیر، محدودیتهای اینترنتی شدیدتر و طولانیتر از گذشته بود و ارتباط میان فعالان برای هفتهها مختل شد.
با این حال مردم نیز تجربه و مهارت زیادی در دور زدن این محدودیتها پیدا کردهاند. ابزارهایی مانند پروتکلهای V2Ray و برنامههایی مانند Psiphon و Lantern بهطور گسترده استفاده میشوند و در صورت وجود اتصال، تلگرام همچنان یکی از مهمترین بسترهای ارتباطی است. اینترنت ماهوارهای نیز برای برخی فعالان اهمیت پیدا کرده، هرچند دسترسی به آن محدود است.
در عین حال تجربه این سالها نشان داده است که هیچ جنبش اجتماعی نمیتواند صرفاً به اینترنت متکی باشد. پایه واقعی هر حرکت اجتماعی در روابط مستقیم، اعتماد متقابل و ارتباطات واقعی میان مردم شکل میگیرد.
در مصاحبه قبلی، جبهه آنارشیستها نسبت به تهدید سلطنتطلبان (که در اعتراضات اقلیت کوچکی بودند) هشدار داده بودند که ممکن است از این اعتراضات برای پیشبرد اهداف سیاسی خود استفاده کنند. به نظر شما تا چه حد موفق بودهاند؟
همانطور که در مصاحبه قبلی هشدار داده بودیم، جریان سلطنتطلب تلاش کرده است با استفاده از رسانههای تحت اختیار و حمایت برخی دولتهای خارجی خود را بهعنوان تنها آلترناتیو سیاسی معرفی کند. رضا پهلوی و حامیانش بهطور فعال تلاش کردهاند خود را بهعنوان دولت انتقالی مطرح کنند و از حمایت رسانههای فارسیزبان و برخی دولتهای غربی برخوردار بودهاند.
با این حال، پایگاه اجتماعی واقعی این جریان در داخل ایران بسیار محدودتر از آن چیزی است که حضور رسانهای آنها نشان میدهد. بسیاری از مردمی که در اعتراضات شرکت کردند اساساً علیه هر شکل از اقتدارگرایی به خیابان آمدند و بازگشت سلطنت را راهحل نمیدانند.
در واقع بخش بزرگی از جامعه ایران بهخوبی میداند که جایگزین کردن یک شکل اقتدارگرایی با شکل دیگری از آن راهحل نیست. از این رو ما همچنان تأکید میکنیم که آینده آزادی در ایران نه در بازگشت سلطنت و نه در تداوم ساختارهای اقتدارگرای دیگر، بلکه در خودگردانی اجتماعی و شکلهای دموکراتیک اداره جامعه قرار دارد.
بهطور مشابه، شما نسبت به خطر مداخله خارجی هشدار داده بودید. به نظر شما تا چه حد مداخله خارجی در میدان رخ داده است؟
مداخله خارجی اکنون به شکل مستقیم و نظامی در حال وقوع است. نیروهای آمریکا و اسرائیل اهداف متعددی را در ایران هدف قرار دادهاند و در این حملات علاوه بر اهداف نظامی، غیرنظامیان نیز کشته شدهاند. همزمان جمهوری اسلامی نیز از توان موشکی خود برای حمله به اهدافی در منطقه استفاده کرده است.
این درگیریها زندگی میلیونها نفر را در منطقه تهدید میکند و تاکنون صدها غیرنظامی جان خود را از دست دادهاند. تجربه تاریخی منطقه نیز نشان میدهد که مداخله خارجی بهندرت به آزادی واقعی منجر شده و اغلب به شکلهای جدیدی از سلطه، بیثباتی و رقابتهای ژئوپولیتیک انجامیده است.
از دید ما، رهایی مردم ایران نمیتواند نتیجه پروژههای قدرتهای خارجی باشد. آزادی تنها میتواند حاصل مبارزه و اراده خود مردم باشد و تبدیل شدن جنبشهای اجتماعی به ابزار رقابت دولتها در نهایت به زیان جامعه تمام خواهد شد.
آیا نکته دیگری هست که فکر میکنید خوانندگان باید درباره وضعیت ایران بدانند؟ و آیا راهی وجود دارد که بتوانند از مردم ایران حمایت کنند؟
مهم است که درک شود مردم ایران تنها قربانیان منفعل این جنگ نیستند. در دل جامعه ایران جنبشهای اجتماعی متعددی وجود دارند: کارگران، زنان، دانشجویان، جوامع اتنیکی و فعالان آنارشیست که همچنان در شرایط بسیار دشوار در حال مقاومت و سازماندهی هستند.
جامعه ایران جامعهای پیچیده، چنداتنیکی و پویاست و مبارزه برای آزادی همچنان در اشکال مختلف ادامه دارد. آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد همبستگی بینالمللی میان جنبشهای مردمی است، نه حمایت از پروژههای دولتی یا آلترناتیوهای تحمیلشده از بالا.
خوانندگان خارج از ایران میتوانند با انتشار و ترجمه صداهای مستقل، برگزاری رویدادهای همبستگی و کمک به دیده شدن مبارزات اجتماعی در ایران نقش مهمی ایفا کنند. هرچه این صداها بیشتر شنیده شوند، خاموش کردن آنها دشوارتر خواهد شد.
ما اینجا هستیم.
ما همچنان در حال سازماندهی و مقاومت هستیم.
نَه مُلا، نَه شاه
زَن – زندگی – آزادی
جبهه آنارشیستی