در ۱۶ مارس ۱۹۸۸، در واپسین ماههای جنگ ایران و عراق، شهر کوردنشین حلبچه در جنوب کوردستان هدف یکی از مرگبارترین حملات شیمیایی علیه غیرنظامیان در قرن بیستم قرار گرفت. در آن زمان نیروهای نظامی ایران توانسته بودند به منطقهٔ حلبچه نفوذ کنند. در واکنش، ارتش عراق به فرمان صدام حسین شهر و روستاهای اطراف را با عوامل شیمیایی هدف قرار داد؛ حملهای که در چارچوب سیاست سرکوب گستردهٔ کوردها در جریان عملیات «الانفال» انجام شد.
در نتیجهٔ این بمباران، حدود ۵ هزار غیرنظامی—بیشتر زنان، کودکان و سالمندان—در همان ساعات نخست جان باختند و هزاران نفر دیگر دچار مسمومیت شدید و جراحات ماندگار شدند. تصاویر ثبتشده از خیابانها و خانههای شهر که خانوادهها را در همان لحظهٔ مرگ نشان میداد، بعدها به یکی از نمادهای جهانی جنایتهای جنگی تبدیل شد.
پیامدهای این حمله سالها ادامه یافت. بسیاری از بازماندگان با بیماریهای مزمن تنفسی، آسیبهای عصبی، نابینایی و افزایش موارد سرطان زندگی کردند. پژوهشها نشان داد که اثرات مواد شیمیایی حتی در نسلهای بعدی نیز با افزایش نقصهای مادرزادی همراه بوده است.
فاجعهٔ حلبچه همچنین نشان داد که چگونه در جنگ میان دولتها، مناطق مرزی و جوامع محلی به میدان رقابت نظامی تبدیل میشوند. در طول این جنگ، مردم کورد در جنوب کوردستان و شرق کوردستان بارها در میان درگیریهای دولتها گرفتار شدند و بهای سنگینی پرداختند. این تجربه همچنین پرسشهای مهمی دربارهٔ وابستگی نیروهای سیاسی محلی به معادلات قدرت دولتها و پیامدهای آن برای امنیت و زندگی جامعه مطرح میکند.
حلبچه امروز نهتنها بخشی از حافظهٔ تاریخی مردم کورد، بلکه هشداری جهانی دربارهٔ پیامدهای جنگ و استفاده از سلاحهای کشتار جمعی علیه غیرنظامیان است.
جبهه آنارشیستی