مصاحبه ای از طرف فعالان سیاسی انارشیست ایرانی با ویهان سهیل (Vihhan Suheil)، دانشجو و فعال هندی و از چهرههای نزدیک به جنبش «سوسک جانتا»
پرسش ۱: جنبش سوسکها در هند چیست و چرا آغاز شد؟
ویهان سهیل: جنبش «سوسک جانتا» یا همان «حزب مردم» یک جنبش اعتراضی جوانان در هند است که ابتدا در واکنش به لو رفتن گسترده سؤالات آزمونهای سراسری شکل گرفت. میلیونها دانشآموز مجبور شدند دوباره در آزمون شرکت کنند و فشار روانی ناشی از این وضعیت به حدی بود که گزارشهایی از خودکشی برخی داوطلبان منتشر شد. جرقه اصلی زمانی زده شد که رئیس دیوان عالی هند در سخنانی تحقیرآمیز جوانان بیکار را به «سوسک» و «انگل» تشبیه کرد. جوانان همان واژه تحقیرآمیز را به نماد مقاومت تبدیل کردند و گفتند: اگر همه سوسکها با هم متحد شوند چه میشود؟ این جمله ابتدا به صورت شوخی در اینستاگرام منتشر شد، اما خیلی سریع به یک جنبش واقعی بدل شد.ما گرد هم آمدیم تا قدرت سوسک ها و انگل ها را نمایش بدهیم.
پرسش ۲: شکل سازماندهی این جنبش چگونه است؟
ویهان سهیل: مهمترین ویژگی این جنبش، سازماندهی نامتمرکز آن است. برخلاف احزاب سنتی، رهبر واحد، دفتر مرکزی یا ساختار سلسلهمراتبی مشخصی ندارد. شبکههای اجتماعی، بهویژه اینستاگرام، یوتیوب، تلگرام و گروههای محلی آنلاین، ستون فقرات سازماندهی آن هستند. فراخوانها در فضای مجازی منتشر میشوند و هر شهر یا دانشگاه میتواند به صورت مستقل تجمع برگزار کند. همین نامتمرکز بودن باعث شده کنترل و سرکوب آن برای دولت بسیار دشوار باشد.معمولا در داخل و حاشیه دانشگاه ها و میدان های اصلی تجمع میکنیم و چند گروه به هم می پیوندیم.جنبش سوسک ها اساسا جنبشی شهری است اما ما با روستاییان و نارگیل فروش های حاضر در جاده ها هم متحد هستیم.آن ها سخت برای زنده ماندن تلاش میکنند.هند با بحران بیکاری و معیشت مواجه است.
پرسش ۳: این جنبش علیه چه کسانی است؟
ویهان سهیل: در آغاز اعتراضها متوجه وزیر آموزش و پرورش بود، اما پس از سرکوب شدید پلیس، دامنه اعتراضها گسترش یافت و اکنون مستقیماً دولت نارندرا مودی، وزیر کشور آمیت شاه و ساختار سیاسی حزب بهاراتیا جاناتا را هدف قرار داده است. معترضان معتقدند مسئله فقط یک امتحان نیست، بلکه بحران عمیقتری در نظام آموزشی، اشتغال، دموکراسی و پاسخگویی سیاسی وجود دارد و کرامت و حق زندگی و معاش ما نادیده گرفته شده است.برای مثال دولت و حزب حاکم بسیاری از مشاغل کاذب را شغل قانونی و واجد دریافت مالیات معرفی کرده اند.آن ها آشغال جمع کردن را شغل به حساب می آورند و مالیات میگیرند. بسیاری از جوانان هندی فقیر و متوسط را انگل و تنبل و بی کاره می خوانند و ما را به سمت چنین زندگی سوق می دهند.حتی اگر ما کوشا و مشتاق تحصیل و مهارت آموختن و زندگی کردن و داشتن شغل بهتری باشیم،برای ما ممکن نیست و عدالتی در آموزش و رشد اجتماعی وجود ندارد.
سرکوبگران حافظ این نظم، به دستور مودی شاه به دانشجویان حمله کردند و در جریان اعتراضات با باتوم به سر دانشجویان زدند و حال برخی از آنان وخیم است.
پرسش ۴: بدنه فعال این جنبش چه کسانی هستند؟
ویهان سهیل: هسته اصلی جنبش را دانشجویان، داوطلبان آزمونهای سراسری، فارغالتحصیلان بیکار و جوانان طبقه متوسط شهری تشکیل میدهند. اما به تدریج معلمان، پژوهشگران، فعالان مدنی، یوتیوبرها و حتی برخی چهرههای مذهبی و اجتماعی نیز به آن پیوستهاند. نکته جالب این است که همه فعالان این جنبش سابقه چپگرایی ندارند؛ برخی پیشتر حامی حزب حاکم بودهاند اما اکنون منتقد آن شدهاند.
پرسش ۵: مطالبه و درخواست اصلی آنان چیست؟
ویهان سهیل: مطالبات در دو سطح مطرح میشود. سطح فوری شامل استعفای وزیر آموزش، تحقیق مستقل درباره نشت سؤالات ازمون سراسری دانشگاه و افسری، مجازات عاملان فساد و تضمین امنیت آزمونهاست. اما سطح عمیقتر شامل اصلاح نظام آموزشی، مقابله با بیکاری گسترده جوانان، شفافیت نهادهای دولتی و دفاع از آزادیهای مدنی و دموکراتیک است. بسیاری از شعارهای امروز جنبش مستقیماً شخص نخستوزیر را خطاب قرار میدهند.
پرسش ۶: این جنبش در کجای جغرافیای هند حضور دارد؟
ویهان سهیل: اعتراضها تقریباً در سراسر هند دیده شدهاند؛ از دهلی نو و ایالتهای شمالی تا شهرهای مرکزی و شرقی. البته شدت آن در مناطق مختلف متفاوت است. در جنوب هند نیز همبستگی گستردهای با جنبش وجود دارد، هرچند نفوذ سیاسی حزب حاکم در برخی ایالتهای جنوبی کمتر است و شکل اعتراضها متفاوت است. بنابراین نمیتوان آن را صرفاً جنبشی متعلق به دهلی دانست.
پرسش ۷: نسبت جریان چپ سنتی با جنبش سوسکها چیست؟
ویهان سهیل: چپ هند، بهویژه اتحادیههای دانشجویی و سازمانهای جوانان و بخش های صنفی، در مراحل اولیه نقش مهمی در تثبیت تجمعها و آموزش شیوههای اعتراض داشتند. آنان تجربه سازماندهی خیابانی و دفاع حقوقی از بازداشتشدگان را در اختیار جنبش گذاشتند. اما جنبش سوسکها فراتر از چپ سنتی رفته و اکنون ائتلافی بسیار گستردهتر از نیروهای ناراضی است.به جز این مورد،چپ سنتی در انتخابات گذشته از طرف جوانان کم اقبال بود.
به نظرم دلیل اش اختلاف در نگاهی است که با نسل جوان دارند.آن ها بسیاری از اوقات صرفا شعار می دهند.و با فرهنگ نسلی و ابزارهای جدید هماهنگ نیستند.
پرسش ۸: چرا روش های چپ سنتی در میان سوسکها تا حدی طرد شده است؟
ویهان سهیل: بسیاری از جوانان احساس میکنند احزاب چپ پارلمانی در دهههای اخیر نتوانستهاند پاسخگوی بحرانهای جدید باشند و بیش از حد درگیر انتخابات و ساختار رسمی قدرت شدهاند. نسل جدید به سازمانهای کند، سلسلهمراتبی و ایدئولوژیک اعتماد کمتری دارد و ترجیح میدهد به شکل افقی و شبکهای عمل کند. بنابراین مسئله نفی کامل چپ نیست، بلکه فاصله گرفتن از شکل سنتی سیاستورزی حزبی است.
پرسش ۹: خبرسازی و مبارزه روایتی علیه نخستوزیر و دولت چگونه پیش میرود؟
ویهان سهیل: رسانههای بزرگ تلویزیونی عمدتاً در اختیار سرمایهداران نزدیک به دولت هستند و روایت رسمی را بازتولید میکنند. در مقابل، یوتیوبرهای مستقل، خبرنگاران شهروندی، صفحههای اینستاگرامی و کانالهای آنلاین به میدان اصلی نبرد روایت تبدیل شدهاند. ویدئوهای ضرب و شتم دانشجویان، شهادت خانوادهها، طنز سیاسی، میمها و پخش زنده تجمعها به سرعت منتشر میشود و روایت رسمی دولت را به چالش میکشد. دولت حتی در برخی مناطق اینترنت را محدود کرد، اما گردش اطلاعات متوقف نشد.
ویهان ما در ایران تجربه قطع شدن اینترنت در زمان اعتراضات را داریم.
* در هند در کجا قطع شدن اینترنت اتفاق افتاد و راهکار شما چیست؟
در اوج درگیری در حدود یک هفته پیش اینترنت در دهلی نو و در بخش مرکزی قطع شد.دسترسی هزاران نفر محدود شد.حدودا هشت ساعت طول کشید.ما از تلفن های ثابت و بلوتوث برای ارتباط گرفتن استفاده کردیم.برخی از اپراتور های تلفن همراه از دسترس خارج شدند. ما بیش ترین استفاده را از بلوتوث و سیستم های سیگنال میکنیم.
البته اینترنت در هند فقط هشت ساعت کاملا قطع بود و بعد اتصال ضعیف شد.فکر میکنم شرایط در ایران دشوارتر هست.
پرسش ۱۰: واکنش دولت و پلیس به اعتراضات چه بود؟
ویهان سهیل: واکنش دولت عمدتاً امنیتی بود. پلیس دهلی تجمعها را متفرق کرد، دانشجویان را با باتوم زد، بازداشتهای گسترده انجام داد و در برخی موارد اینترنت محل تجمع را قطع کرد. تصاویر ضربه زدن به سر معترضان خشم عمومی زیادی ایجاد کرد و حتی برخی چهرههای محافظهکار نیز این برخورد را محکوم کردند. بسیاری معتقدند همین سرکوب موجب گسترش جنبش شد.
پرسش ۱۱: آینده این جنبش را چگونه میبینید؟
ویهان سهیل: پیشبینی قطعی دشوار است، اما به نظر من این جنبش حتی اگر فوراً به تغییر دولت منجر نشود، یک نقطه عطف نسلی در هند است. برای نخستین بار بخش بزرگی از جوانانی که در فضای سیاسی پس از ظهور مودی بزرگ شدهاند، آشکارا مشروعیت او را زیر سؤال میبرند. اگر جنبش بتواند شبکههای محلی خود را حفظ کند و مطالبات اجتماعی را به برنامه سیاسی پایدار تبدیل کند، میتواند بر انتخابات، دانشگاهها و فرهنگ سیاسی هند در سالهای آینده اثر عمیقی بگذارد.
پرسش ۱۲: فعالان فارسیزبان چه کمکی میتوانند به شما بکنند؟
ویهان سهیل: مهمترین کمک، شکستن انزوای رسانهای است. فعالان فارسیزبان میتوانند اخبار و روایتهای مستقل جنبش را ترجمه و منتشر کنند، درباره سرکوب دانشجویان اطلاعرسانی کنند، میان فعالان ایرانی، افغانستانی و هندی شبکههای همبستگی بسازند و تجربههای مقاومت مدنی را با یکدیگر به اشتراک بگذارند. ما انتظار دخالت سیاسی نداریم؛ آنچه اهمیت دارد همبستگی جهانی و دفاع مشترک از حق اعتراض، آموزش و کرامت جوانان است.